PASLANMAZ TANK TEKNİK REHBERİ

Türkiye’de endüstriyel proseslerin büyük bölümünde paslanmaz çelik tanklar; depolama, karıştırma, ısıl işlem, fermantasyon, reaksiyon, solvent muhafazası ve kimyasal proses yönetimi gibi kritik uygulamalarda kullanılan uzun ömürlü, yüksek dayanımlı ve hijyenik ekipmanlardır. Paslanmaz tanklar; 304L, 316L ve özel alaşımlı çelikler kullanılarak, proses gereksinimlerine uygun olarak değişken cidar kalınlığı, ısıl ceket tasarımı, CIP/SIP temizleme alt yapısı, basınç sınıfları, karıştırıcı opsiyonları ve bağlantı elemanlarıyla üretilir.

Bu rehberde; paslanmaz tankların teknik tasarım esasları, üretim süreçleri, proses tipine göre tank seçimi, kullanım alanları, mühendislik hesapları, kalite kontrol aşamaları ve saha montajı dahil tüm detaylar sunulmaktadır.

Paslanmaz Tank Nedir?

Paslanmaz tank, kimyasal, gıda, ilaç, kozmetik, boya, petrokimya ve su arıtma gibi sektörlerde hammadde veya nihai ürünün güvenli şekilde depolanması, karıştırılması veya proses edilmesi için kullanılan endüstriyel basınçsız ya da basınçlı kap formundaki ekipmandır. Tankın gövdesi, korozyon direnci yüksek olan paslanmaz çelikten üretilir ve işletme koşullarına göre tasarlanır.

Paslanmaz tankların temel bileşenleri:

• Tank gövdesi

• Üst ve alt torisferik/konik bombe

• Takviyeler

• Flanş ve bağlantı nozulları

• Karıştırıcı kolonları (varsa)

• Isıtma/soğutma ceketi

• CIP sprey ball temizleme sistemi

• Seviye, basınç ve sıcaklık sensör girişleri

Paslanmaz Tank Çeşitleri

Paslanmaz tanklar, kullanım senaryosuna göre farklı mühendislik standartlarında üretilir.

Depolama Tankları

Sıvı, kimyasal, gıda hammaddesi ve yarı mamullerin güvenli depolanması için tasarlanır. Genellikle atmosferik basınç altında çalışır.

Karıştırıcılı Proses Tankları

Boya, kimya, gıda, kozmetik ve reçine üretiminde kullanılan, karıştırıcı ve serpantin/ceket içeren tanklardır. Tork, devir, çapa yüksekliği ve viskoziteye göre tasarlanır.

Basınçlı Tanklar

0,5 bar üzeri basınç ile çalışan ve PED 2014/68/EU, AD2000-Merkblatt gibi standartlara göre üretilir.

Isıtma/Soğutma Ceketli Tanklar

Proses sürecinde ısı transferinin gerekli olduğu uygulamalarda, buhar/yağ/su dolaşımlı ceket kullanılır.

Silindirik – Konik – Silo Tipi Tanklar

Büyük hacimli depolama veya yerçekimi boşaltma gerektiren uygulamalarda kullanılır.

Paslanmaz Tank İmalatı

Paslanmaz tank üretimi, hassas tolerans kontrolü gerektiren çok adımlı bir mühendislik sürecidir.

Malzeme Seçimi

• 304 / 304L → Gıda ve düşük korozyon kimyasalları

• 316 / 316L → Asidik, solventli ve agresif ortamlara karşı yüksek direnç

• Duplex / Super Duplex → Yüksek basınç ve klorürlü ortamlarda

CAD / CAE Tasarımı

SolidWorks, ANSYS veya benzeri yazılımlar ile:

• Bombe formu

• Gövde et kalınlığı

• Takviye hesapları

• Nozul konumları

• Karıştırıcı yük analizi

• Termal yük

• Basınç testi simülasyonları
  hesaplanır.

Kaynak Prosesleri

• TIG, MIG, Argon, Orbital kaynak

• İç yüzeyde pürüzlülük Ra ≤ 0.8 µm’e kadar polisaj

• Kaynak sonrası pasivasyon (HNO3 bazlı)

Kalite Kontrol

• Hidrostatik test

• Penetrant testi

• Radyografik kaynak testi

• Basınç dayanım analizi

• Ceket sızdırmazlık testi

• Yüzey pürüzlülük ölçümü

Paslanmaz Tank Tasarım Parametreleri

Aşağıdaki parametreler, bir tankın proses için doğru seçilmesini sağlar.

Temel Tasarım Değişkenleri

• Hacim: 100 L – 250.000 L

• Et kalınlığı: 2 mm – 20 mm

• Çalışma sıcaklığı: -20°C / + 250°C

• Çalışma basıncı: Atmosferik / 20 bar

• Malzeme sınıfı: 304 / 316L / Duplex

Mekanik Tasarım Tablosu

Paslanmaz Tank Kullanım Alanları

• Kimya ve petrokimya prosesleri

• Gıda & içecek depolama

• Sıvı hammadde stoklama

• Çözelti hazırlama tankları

• Su arıtma tesisleri

• Kozmetik karışım tankları

• Polimer, reçine, boya üretimi

• Farmasötik prosesler

Paslanmaz Tank Seçim Kriterleri

Bir uygulama için doğru tankı seçerken aşağıdaki kriterler dikkate alınmalıdır:

• Depolanacak kimyasalın pH ve korozyon seviyesi

• Çalışma sıcaklığı ve basıncı

• Viskozite ve akış davranışı

• Karıştırıcı gereksinimi

• Yıkama ve sterilizasyon ihtiyacı (CIP/SIP)

• Çevrim süresi ve batch sayısı

• Otomasyon seviyesi

Paslanmaz Tankların Avantajları

• Korozyona karşı yüksek dayanım

• Düşük bakım maliyeti

• Hijyenik yüzey yapısı

• Yüksek ısıl ve mekanik kararlılık

• Uzun servis ömrü

• Geniş malzeme uyumluluğu

• Modüler tasarım

• Basınç, sıcaklık ve vakum dayanımı

• Yüzey pürüzsüzlüğü sayesinde kolay temizleme

Paslanmaz Tanklarda En Sık Yapılan Hatalar

• Kimyasal uyumluluğun yanlış seçilmesi

• Et kalınlığının düşük belirlenmesi

• Ceket yük hesabının yetersiz olması

• Karıştırıcı torkunun hatalı hesaplanması

• Ankraj ve takviye hesaplarının eksik yapılması

• CIP spray ball konumunun yanlış belirlenmesi

• Taşıma saplamalarının düşük sınıf bırakılması

Paslanmaz Tank İmalatında Kalite Standartları

• EN 13445

• PED 2014/68/EU

• AD2000-Merkblatt

• ASME VIII Div.1 (isteğe göre)

• GMP / FDA uyumlu yüzey işleme

Saha Montajı ve Devreye Alma

• Yerleşim planı kontrolü

• Ankraj ve zemin dayanım ölçümü

• Nozul hizalarının kontrolü

• CIP/SIP devre testleri

• Basınç ve kaçak testleri

• Otomasyon bağlantılarının doğrulanması

Sonuç

Paslanmaz tanklar; proses güvenliği, ürün kalitesi, hijyenik çalışma, uzun ömür ve kimyasal direnç açısından endüstriyel tesislerin en kritik ekipmanlarındandır. Doğru malzeme seçimi, mühendislik hesapları ve uluslararası üretim standartlarına uygun imalat, tankın işletme ömrünü belirleyen en önemli faktörlerdir.

Paslanmaz Tank Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)